Prowadzenie działalności gospodarczej w domu jednorodzinnym – czy jest możliwe?

Każdy przedsiębiorca powinien wskazać adres do doręczeń. Taki adres znajduje się zawsze w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Bardzo wielu przedsiębiorców podaje również w CEIDG adres stałego miejsca wykonywania swojej działalności. Już od dłuższego czasu widzimy, że firmy coraz częściej są rejestrowane w lokalach i domach. Rośnie również popularność usługi związanej z tzw. biurami wirtualnymi, ale to rozwiązanie nie wydaje się dobre dla każdego. Prowadzenie działalności gospodarczej w domu jednorodzinnym lub lokalu jest o wiele lepszym wariantem z punktu widzenia wielu osób. Postanowiliśmy wyjaśnić, jakie ważne aspekty wiążą się z takim wyborem domowego miejsca wykonywania działalności gospodarczej. 

Działalność typowo produkcyjna w domu wymaga formalności

Zainteresowanie prowadzeniem działalności gospodarczej w budynku mieszkalnym (domu lub bloku) przejawiają głównie osoby pracujące wyłącznie umysłowo albo takie, którym siedziba działalności jest potrzebna do tzw. obsługi biurowej i przyjmowania klientów. Prowadzenie bardziej uciążliwej działalności gospodarczej (np. produkcyjnej) w bloku byłoby niemożliwe ze względu na sprzeciw sąsiadów związany m.in. z hałasem. Celom typowo produkcyjnym służą lokale użytkowe umiejscowione w budynkach niemieszkalnych albo wydzielone budynki niemieszkalne.

Do działalności usługowej i handlowej często wykorzystuje się natomiast lokale użytkowe umiejscowione w przyziemiu budynku mieszkalnego. Warto poza tym pamiętać, że całkowite lub częściowe przeznaczenie mieszkalnego lokalu tylko na cele użytkowe wymaga zgłoszenia w starostwie albo urzędzie miasta na prawach powiatu. Urząd może wydać decyzję o sprzeciwie w tej sprawie jeśli uzna, że zmiana sposobu wykorzystania lokalu jest niedopuszczalna (np. ze względu na bezpieczeństwo sąsiadów lub ochronę środowiska).

Prowadzenie działalności gospodarczej w domu jednorodzinnym również nie będzie łatwe, o ile przedsiębiorca zamierza wykonywać np. czynności typowo produkcyjne albo inne czynności zmieniające m.in. warunki bezpieczeństwa pożarowego, wymagania higieniczno-sanitarne lub rozkład i wielkość obciążeń budynku. Wówczas (tak samo jak w przypadku lokalu) konieczne jest wcześniejsze zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego albo jego części.

Prowadzenie działalności gospodarczej w domu jednorodzinnym zmieni PIT

Korzyści podatkowe są jednymi z ważnych argumentów, które sprawiają, że prowadzenie działalności gospodarczej w domu jednorodzinnym jest coraz bardziej popularne. Chodzi oczywiście o możliwość zaliczenia części wydatków związanych z utrzymaniem lokum do podatkowych kosztów uzyskania przychodu. Jeżeli dane lokum jest jednocześnie wykorzystywane również na cele prywatne, to przedsiębiorca musi określić, jaka jego część służy tylko i wyłącznie potrzebom firmowym. Taka proporcja dotycząca np. udziału pokoju przeznaczonego na biuro w powierzchni użytkowej całego domu jest później stosowana podczas uwzględniania kosztów dotyczących całego budynku (np. kosztów ogrzewania) w rozliczeniu podatku PIT.

Możliwe jest również wyznaczenie do celów podatkowych części pomieszczenia, która służy jedynie potrzebom działalności gospodarczej. To ciekawy wariant, ale raczej nie dla osób, które interesuje prowadzenie działalności gospodarczej w domu jednorodzinnym. Uwzględnienie części pokoju w rozliczeniach może być natomiast kluczowe dla właścicieli i najemców kawalerek.

Nie zawsze trzeba zapłacić wysoki podatek od nieruchomości 

Opisywane prowadzenie działalności gospodarczej w domu jednorodzinnym czasem wzbudza obawy związane z koniecznością zapłaty wyższego podatku od nieruchomości. Trudno się temu dziwić, ponieważ w 2022 r. maksymalna stawka podatku od firmowych budynków oraz ich części wynosi aż 25,74 zł za jeden metr kwadratowy. Taką stawkę wykorzystuje obecnie większość gmin oraz miast na prawach powiatu. Analogiczna stawka dotycząca budynków mieszkalnych w 2022 r. wynosi zaledwie 0,89 zł/mkw.

Warto jednak wiedzieć, że prowadzenie działalności gospodarczej w domu jednorodzinnym (części domu) nie zawsze powoduje konieczność płacenia podatku od nieruchomości wedle wysokiej stawki. Zapłata wysokiego podatku nie będzie konieczna jeśli dane pomieszczenie mimo wykonywania działalności gospodarczej nie utraciło swojego mieszkalnego charakteru (patrz m.in. interpretacja indywidualna Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 3 czerwca 2020 r. o sygnaturze nr COP-13.310.7.2020.GWA). Przykładem jest sytuacja informatyka, który pracuje na komputerze w pokoju wciąż spełniającym funkcję salonu.