Jakie są rodzaje faktoringu?

Zatory płatnicze zawsze są mniejszym lub większym problemem polskich firm. Ich negatywne znaczenie rośnie zawsze, gdy gospodarkę dotykają jakieś turbulencje. Trudno się zatem dziwić, że wiosną 2022 r. większa liczba przedsiębiorców zaczęła pytać o faktoring. Wzrost kosztów mediów, płac i produkcji zwiększył ryzyko ubytków w kapitale obrotowym firm spowodowanych nieterminową płatnością faktur przez kontrahentów. Podobna sytuacja prawdopodobnie będzie się powtarzać jeszcze wiele razy. Warto zatem wyjaśnić, jakie są rodzaje faktoringu, który może być dobrą receptą na opisywane problemy. To ważny temat, bo wiedza o faktoringu wciąż bywa niedostateczna – zwłaszcza wśród właścicieli małych firm.

Faktoring może być alternatywą np. dla kredytu obrotowego

Jeszcze przed wyjaśnieniem, jakie są rodzaje faktoringu, warto zaprezentować ogólny mechanizm działania wspomnianej usługi. Nie zmienia się on bowiem w zależności od tego, jaką popularną formę faktoringu wybierze przedsiębiorca. Generalnie rzecz biorąc, nazywanie usług faktoringowych „skupem faktur” ma wiele wspólnego z prawdą. Opisywane usługi polegają bowiem na sprzedaży swoich należności z tytułu działalności gospodarczej wyspecjalizowanemu podmiotowi (faktorowi).

Faktor po ustaleniu warunków nabycia nieprzeterminowanej należności swojego klienta (faktoranta) wypłaca mu kwotę wynikającą z faktury, ale po potrąceniu swojej prowizji. Prowizja nie tylko zapewnia „czysty” zysk faktorowi. Służy ona również do pokrycia ryzyka związanego z działalnością. Podstawowe rodzaje faktoringu są różne, ale zawsze mamy do czynienia z podobnym sposobem zarobkowania faktora. Takie same są również podstawy prawne faktoringu wynikające z kodeksu cywilnego (zobacz np. art. 509 KC dotyczący przelewu wierzytelności).

Firma korzystająca z faktoringu dzięki sprzedaży swojej należności (wierzytelności) zyskuje dostęp do taniego kapitału, co wyklucza lub ogranicza konieczność korzystania z kredytów odnawialnych i podobnych ofert. Warto pamiętać, że wspomniane kredyty bankowe generują koszty nawet wtedy, gdy firma aktualnie nie potrzebuje kapitału. Przykładem jest roczna prowizja za udzielenie lub odnowienie limitu kredytowego (wynoszącą np. 3,00% – 4,00% przyznanej sumy) oraz prowizja za gotowość do wypłaty środków. Trzeba dodać, że koszty faktoringu, podobnie jak koszty kredytu (m.in. odsetki i prowizje) pomniejszają podatek dochodowy.

Rodzaje faktoringu: przejęcie ryzyka plajty to ważna kwestia

Fakt, że w miarę upływu czasu pojawiły się różne rodzaje faktoringu wynika po prostu z odpowiedzi na potrzeby przedsiębiorców. Chodzi nie tylko o największe firmy. Warto pamiętać, że od pewnego czasu faktorzy są coraz bardziej zainteresowani świadczeniem usług dla licznych firm z grupy MSP (małych i średnich przedsiębiorstw).

Oferta rynkowa usług faktoringowych jest oczywiście zróżnicowana. Tym niemniej, możemy bez większego problemu wskazać cztery główne rodzaje faktoringu. Są to następujące warianty usług:

  • faktoring właściwy (pełny/bez regresu)
  • faktoring niewłaściwy (niepełny/z regresem)
  • faktoring mieszany
  • faktoring odwrócony

Jeżeli chodzi o dwa najważniejsze rodzaje faktoringu (pełny oraz niepełny), to główne kryterium wiąże się z wzięciem odpowiedzialności za bankructwo kontrahenta. Mowa o firmie będącej dłużnikiem dla podmiotu korzystającego z faktoringu. Faktoring pełny (właściwy) zakłada, że ryzyko niewypłacalności dłużników będzie ponosiła firma faktoringowa. Zatem faktor uwzględni ryzyko bankructwa przedsiębiorstw z danej branży i na tej podstawie będzie ustalał koszty faktoringu dla klienta. Ze względu na większe ryzyko ponoszone przez faktora, usługa faktoringu pełnego zwykle jest wyraźnie droższa.

Faktoring niewłaściwy/niepełny, nazywany także faktoringiem z regresem zakłada natomiast, że po upływie terminu płatności wynikającego z faktury oraz dodatkowego terminu regresu (np. 14 dni), klient firmy faktoringowej musi zwrócić faktorowi całą otrzymaną wcześniej kwotę. Wtedy klient faktora znów staje się wierzycielem swojego kontrahenta i przejmuje ryzyko jego niewypłacalności.

Na rynku znajdziemy również dwa inne rodzaje faktoringu

Warto wiedzieć, że faktorzy czasem oferują faktoring mieszany, czyli wariant przejściowy między faktoringiem pełnym i niepełnym. Takie rozwiązanie zakłada, że ryzyko niewypłacalności kontrahenta zostanie przejęte przez faktora tylko w określonych sytuacjach (np. do limitu kwotowego). Inna mniej popularna opcja to wspomniany wcześniej faktoring odwrócony (faktoring odwrotny/zakupowy). W tym nietypowym modelu to nabywca towarów lub usług jest klientem firmy faktoringowej. Zapewnia mu ona możliwość szybkiego opłacenia otrzymanych faktur. W zamian klient faktora po pewnym czasie zwraca kwotę wynikającą z faktury i odsetki. Zatem firma faktoringowa działa jak typowy kredytodawca.