Jakie są dokładnie obowiązki przedsiębiorcy?

Status przedsiębiorcy jest ważny nie tylko w kontekście rozliczeń z urzędem skarbowym. Warto pamiętać również o konsekwencjach, jakie założenie firmy powoduje na płaszczyźnie chociażby ubezpieczeń społecznych. Jednoosobowy przedsiębiorca jest podmiotem, którego działalność ma znaczenie też dla urzędu statystycznego oraz lokalnego samorządu. Ze statusem przedsiębiorcy wiążą się oczywiście pewne obowiązki. Postanowiliśmy zatem wyjaśnić, jak wyglądają kluczowe obowiązki przedsiębiorcy

Specjalna ustawa określa główne obowiązki przedsiębiorcy

O ważnym temacie, jakim z pewnością są obowiązki przedsiębiorcy możemy mówić zarówno szczegółowo, jak i ogólnie. Bardzo szczegółowe omówienie wspomnianych obowiązków wykraczałoby poza ramy tego dość krótkiego artykułu. Warto zatem skupić się na kwestiach ogólnych. Są one również ważne z punktu widzenia osoby prowadzącej działalność gospodarczą.  

Ogólne informacje o tym, jakie są obowiązki przedsiębiorcy znajdziemy w ustawie prawo przedsiębiorców z dnia 6 marca 2018 r. (Dz. U. 2018 poz. 646). Wspomniany akt prawny potwierdza, że przedsiębiorca może zostać zobowiązany tylko do takiego zachowania, jakiego wymaga od niego prawo. To nawiązanie do ogólnych zasad wynikających z Konstytucji RP. Ponadto przedsiębiorca powinien wykonywać działalność gospodarczą zgodnie z zasadami uczciwej konkurencji oraz szanując dobre obyczaje, słuszne interesy innych przedsiębiorców oraz konsumentów, a także prawa i wolności człowieka. Te wymagania można traktować jako ogólne obowiązki przedsiębiorcy działającego w Polsce.

Wątpliwości powinny przemawiać na korzyść przedsiębiorcy

Ustawa prawo przedsiębiorców wskazuje także na ważną zasadę, która ma związek z obowiązkami firm. Mianowicie, jeżeli istnieją wątpliwości co do stanu faktycznego w postępowaniu przed organem administracji dotyczącym nałożenia obowiązku albo ograniczenia lub odebrania jakiegoś uprawnienia, to niedające się usunąć wątpliwości powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść przedsiębiorcy. Tej zasady wpływającej na obowiązki przedsiębiorcy nie stosuje się jeśli postępowanie rozstrzyga o spornych interesach stron lub o interesie osoby trzeciej, odrębne przepisy wymagają od przedsiębiorcy wykazania pewnych faktów albo rozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść firmy jest sprzeczne z ważnym interesem publicznym. 

Przedsiębiorca nie może łatwo rozpocząć każdej działalności

Analizowana już wcześniej ustawa prawo przedsiębiorców wskazuje też na ograniczenia, które są wyjątkiem od ogólnej reguły związanej ze swobodą prowadzenia działalności gospodarczej. Warto zdawać sobie sprawę, że w niektórych przypadkach państwo wprowadza obowiązek uzyskania koncesji, zezwolenia, pozwolenia, zgody lub wpisu do rejestru działalności regulowanej. Obowiązki przedsiębiorcy polegają na tym, że przed rozpoczęciem działalności w niektórych branżach trzeba dopełnić dodatkowych formalności i wykazać spełnienie ustawowych warunków. Zlekceważenie tej zasady naraża osobę wykonującą działalność gospodarczą na poważne konsekwencje.

Należy również mieć świadomość, że niektóre przepisy szczegółowe wprowadzają wymogi co do formy działalności gospodarczej i finansów firmy. Takie wymagania sprawiają, że jednoosobowy przedsiębiorca nie może np. utworzyć banku lub udzielać kredytów konsumenckich (pożyczek pozabankowych). Na przeszkodzie staną bowiem wymogi związane z formą działalności gospodarczej (bank – spółka akcyjna, pożyczkodawca – sp. z o.o.), a także z minimalnym kapitałem zakładowym.

Szczegółowe obowiązki przedsiębiorcy określają inne przepisy

Przedsiębiorca zainteresowany tym, jakie są pozostałe jego obowiązki, powinien sprawdzić między innymi ustawy związane z podatkami, składkami społecznymi i prawami konsumentów. Jako przykład można podać następujące akty prawne:

To tylko najbardziej podstawowe akty prawne, które określają obowiązki przedsiębiorcy. W kontekście innych przepisów, wiele zależy od branży. Przykładowo, dla małego dewelopera szczególnie ważna będzie ustawa z dnia 20 maja 2021 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym. Z kolei przewoźnik drogowy musi zwracać szczególną uwagę na przepisy ustawy prawo przewozowe z dnia 15 listopada 1984 r. Podobnych „branżowych” ustaw i rozporządzeń jest oczywiście znacznie więcej.