Faktura od nievatowca dla vatowca – czy można odliczyć podatek VAT?

Możliwość wystawienia przez przedsiębiorcę faktury VAT jest bardzo istotna dla wielu kontrahentów, jednak nie każdy jest płatnikiem VAT. Czy istnieje możliwość rozliczenia faktury od vatowca dla nievatowca?

Obowiązujące przepisy

Zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami, nie każdy przedsiębiorca musi być płatnikiem podatku VAT. Każdy, kto prowadzi firmę, może wybierać – płacić podatek VAT lub też nie. Oczywiście istnieją sytuacje, w których przedsiębiorca musi zostać płatnikiem VAT – na przykład gdy transakcje dokonywane są w zakresie towarów takich, jak monety czy różnego rodzaju wyroby jubilerskie, a także wszelkich towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym. Jeżeli jednak dany przedsiębiorca prowadzi firmę, której roczny przychód nie przekracza 200 tys. zł, ma on pełne prawo, aby nie być płatnikiem VAT.

Kiedy warto rozważyć zwolnienie z podatku VAT?

Choć w ogromnej większości przypadków bycie płatnikiem VAT jest dla przedsiębiorców opłacalne, istnieje kilka sytuacji, w których warto rozważyć bycie zwolnionym z podatku VAT. Oto niektóre z nich:

  • ogromna większość klientów również nie płaci podatku VAT – klienci i tak nie mogą odliczyć podatku VAT, dlatego nie zależy im na możliwości otrzymania faktury VAT,
  • firma prowadzona jest na niewielką skalę i rozliczana jest w formie uproszczonej (ryczałt),
  • przedsiębiorcy zależy na ograniczeniu formalności – przy firmie prowadzonej na niewielką skalę może to być przydatne, ponieważ pozwoli na przykład na ograniczenie kosztów prowadzenia księgowości.

Należy jednak pamiętać, że osoby, które nie są płatnikami VAT, nie mogą odliczyć pewnych kwot od podatku, w związku z czym zakupy do firmy są droższe – najczęściej o 23%.

Ogromną wadą takiego rozwiązania jest też to, że wiele firm wymaga od swoich wykonawców możliwości wystawienia faktury VAT. Gdy nie jest to możliwe, bo na przykład dany przedsiębiorca nie jest płatnikiem VAT, istnieje duże ryzyko, że potencjalny zleceniodawca nie zdecyduje się na współpracę. Zdarzają się jednak sytuacje, gdy duże firmy korzystają z usług małych przedsiębiorców, niepłacących podatku VAT. Jak wygląda takie rozliczenie?

Wystawienie faktury od nievatowca dla vatowca – czy jest możliwe?

Przedsiębiorca, który nie jest płatnikiem VAT, ma oczywiście możliwość wystawienia faktury. Na dokumentach takich nie ma jednak informacji o stawce i kwocie podatku VAT. Znajduje się tam bowiem informacja o tym, że dana firma nie jest płatnikiem VAT. Z perspektywy firmy, która jest płatnikiem VAT, taki dokument może być bardzo problematyczny. Czy wystawienie takiej faktury jest w ogóle możliwe?

W Art. 106b ust.3 Ustawy o podatku od towarów i usług znajduje się informacja, według której przedsiębiorca zwolniony z podatku VAT ma obowiązek wystawienia faktury dla nabywcy towaru lub usługi, jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty.

Co powinna zawierać taka faktura?

Faktura od nievatowca dla vatowca musi zawierać następujące informacje:

  • datę wystawienia faktury,
  • numer pozwalający na jednoznaczną identyfikację dokumentu,
  • informacje na temat każdej ze stron, takie jak nazwa firmy, imię i nazwisko lub adres, numer NIP,
  • nazwę towaru lub usługi, będącej przedmiotem transakcji,
  • miarę i ilość dostarczonych towarów lub zakres wykonanych usług,
  • cenę jednostkową towaru lub usługi,
  • kwotę należności ogółem.

Dodatkowo na fakturze od nievatowca dla vatowca musi znaleźć się wskazanie podstawy prawnej, która upoważnia wystawcę do bycia zwolnionym z podatku VAT. Może to być:

  • przepis ustawy albo aktu wydanego na podstawie ustawy, na podstawie którego wystawca faktury stosuje zwolnienie od podatku – z reguły będzie to Art. 113 Ustawy o podatku od towarów i usług, zgodnie z którym zwalnia się od podatku sprzedaż dokonywaną przez podatników, u których wartość sprzedaży nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 200 000 zł,
  • przepis Dyrektywy 2006/112/WE, który zwalnia z podatku daną dostawę towarów lub takie świadczenie usług,
  • każda inna podstawa prawna, która jednoznacznie wskazuje na to, że dostawca towarów lub firma świadcząca usługi korzysta ze zwolnienia z podatku VAT.

Uwaga: faktura od nievatowca dla vatowca nie musi zawierać informacji o stawce podatku,

sumie wartości sprzedaży netto oraz o kwocie podatku od sumy wartości sprzedaży netto.

Czy można odliczyć podatek VAT, gdy wystawca nie jest vatowcem?

To zdecydowanie najistotniejsza kwestia dla przedsiębiorców, którzy są płatnikami VAT i którzy otrzymują fakturę od nievatowca. Z reguły przedsiębiorcy, dokonujący zakupów związanych z prowadzoną działalnością, dokonują odliczenia podatku VAT na podstawie faktury VAT. W przypadku faktury od nievatowca dla vatowca kwestia ta wygląda nieco inaczej. Na dokumencie nie ma bowiem informacji o stawce i wysokości podatku VAT.

Nabywca może zaksięgować taką fakturę, jednak nie może umieścić jej w rejestrze zakupów VAT. Faktura taka nie umożliwia odliczenia podatku VAT. Odbiorca faktury może więc odliczyć koszt jedynie w księdze przychodów i rozchodów. 

Faktura od nievatowca dla vatowca – podsumowanie

Choć dla przedsiębiorców, których przychód nie przekracza 200 tys. zł rocznie, rezygnacja z bycia płatnikiem VAT może być korzystnym rozwiązaniem, należy pamiętać o pewnych zagrożeniach. W przypadku wystawienia faktury od nievatowca dla vatowca, dokument taki nie pozwala odbiorcy na odliczenie podatku VAT, co przekłada się na ostateczny wyższy koszt zakupu towaru lub skorzystania z usługi. To jeden z powodów, dla których wiele firm podczas poszukiwania wykonawcy kieruje się m.in. innymi tym, czy dana firma ma możliwość wystawienia faktury VAT. Z kolei rezygnacja z bycia vatowcem sprawdza się w sytuacji, gdy większość klientów to także nievatowcy. Należy więc dobrze rozważyć wszystkie wady i zalety każdego z rozwiązań.